Stichting Waardig Levenseinde Foundation Dignified Dying De Heliummethode

Stella Braam blikt terug op haar medewerking aan Uitweg

 

Utrecht, voorjaar 2009. Ik zit in een forum van de artsenorganisatie KNMG. Een debat over euthanasie bij dementie. Iets wat mijn aan Alzheimer lijdende vader graag had gewild.

Tijdens het buffet na afloop sta ik aan een tafeltje met enkele mensen van de NVVE, de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde. Dan spreekt een onbekende man mij aan: ‘Mag ik mij even voorstellen? Ik ben Boudewijn Chabot.’ We spreken kort met elkaar. Als ik me omdraai zijn de mensen van de NVVE aan ons tafeltje verdwenen. Waarom?

Boudewijn overhandigt mij zijn boek over zelfeuthanasie dat je alleen via internet kunt bestellen. Thuis lees ik het nieuwsgierig door. Praktische informatie over stoppen met eten en drinken plus de medicijnencombinatie die tot een waardige dood leiden, waarom zou zo’n boek niet in de boekhandel mogen liggen?

Maar als ‘volksschrijfster’ vind ik Boudewijns via internet te bestellen boek te ontoegankelijk geschreven. Want wat is mijn motto? ‘Tante Annie uit de takkestraat’ moet het ook kunnen begrijpen. Ik stel voor om de teksten wat toegankelijker te maken en het aan te bieden aan mijn uitgeverij Nijgh& Van Ditmar. ‘Goed idee,’ zegt Boudewijn. Op de uitgeverij zijn ze aanvankelijk minder enthousiast. ‘Gaan depressieve jongeren hier geen misbruik van maken?’ Overtuigd door onze argumenten gaat de uitgever, uiteindelijk, akkoord.

Niet makkelijk samenwerken?

Tijdens een etentje waarin we nader kennismaken, zegt Boudewijn met een ironische lach: ‘Ik moet je wel waarschuwen: ze zeggen dat je niet makkelijk met mij kunt samenwerken. En de NVVE heeft niet veel met me op.’

In 2010, als ons gezamenlijk schrijfwerk per email heen en weer vliegt en we regelmatig tijdens een etentje of een kop koffie overleggen, begrijp ik niets van die ‘reputatie’. Natuurlijk, in het begin moeten we qua stijl naar elkaar toegroeien, en dat lukt ons ook, maar zelden heb ik zo prettig met iemand samengewerkt.

Langzamerhand begint het te dagen. Eén: Boudewijn is een pionier en pioniers hebben het ondankbare lot dat hun inzichten pas later worden begrepen, óók door de NVVE. Twee: Boudewijn is dé deskundige als het om zelfeuthanasie gaat. Dat moet je waarderen én accepteren. Arrogante, kleinzielige of domme mensen kunnen dat niet. En is er soms ook jaloezie in het spel?

Kafka

In de zomer van 2010 bewerk ik in een appartement in Praag – mijn partner wil er natuurlijk ook wel eens uit – het hoofdstuk over de medicijnen. Welke medicijnen zijn dodelijk, in welke dosis, met welke slaapmiddelen. En vergeet de antibraakmiddelen niet. Dan moet ik even slikken. In de stad van Kafka overvalt mij een gevoel van vervreemding. Doe ik hier wel goed aan? Wat een gek idee dat mensen straks Uitweg zullen gebruiken en overlijden! Waar komt mijn huiver vandaan? Ik ga op zelfonderzoek uit: het is de angst voor de dood. Het taboe in onze samenleving op de dood. Die angst en dat taboe hebben ook mij in hun greep.

Apotheekkast

Het boek verschijnt. De pers is – op het kleine clubje orthodoxe christenen na – lovend. De tijd is er blijkbaar rijp voor. Samen met Boudewijn geef ik twee lezingen, in boekhandel Scheltema te Haarlem en die in Amsterdam. Het overwegend oudere publiek heeft een dringende vraag: ‘Waar kunnen wij die medicijnen kopen?’ Hadden we een apotheekkast meegenomen, dan waren we schatrijk geworden…

Vroegtijdige dementie

Tijdens mijn lezingentournee ‘oud worden is een avontuur’ in het najaar van 2010 besluit ik ook zelfeuthanasie ter sprake te brengen. Het thema spreekt zowat iedereen aan. Veel aanwezigen hebben angst om een onwaardige dood te sterven en dat hun euthanasieverzoek zal worden afgewezen.

Na afloop van de lezingen wil menigeen Uitweg kopen. ‘Ik ben gezond en zeker niet depressief,’ zegt een oudere man. ‘Toch wil ik de pillen verzamelen. Dat geeft een veilig gevoel.’ Er zijn meer mensen die om deze reden Uitweg aanschaffen. Maar ik schrik als een nog tamelijk jonge vrouw het boek koopt met de woorden: ‘Stella, ik ben er aan toe.’

‘Waarom? U bent nog zo jong?’

‘Onze familie is erfelijk belast met vroegtijdige dementie,’antwoordt ze kalm. ‘Ik voel de signalen nu al. Ik weet wat mij te wachten staat en ga dat voorkomen. Mag ik u en meneer Chabot hartelijk bedanken?’

Trots

Kortom, een bijzonder project, een bijzonder boek en een bijzondere samenwerking. Ik ben trots op Uitweg. Veel mensen kunnen hiermee hun niet gewenste aftakeling voorkomen.