Uit Vrije Wil is ontzettend onpraktisch
Morgen verschijnt het handboek van psychiater Boudewijn Chabot voor een waardig levenseinde. „Iedereen hoopt op een zachte dood.”
Halverwege het gesprek verheft psychiater en medisch socioloog Boudewijn Chabot (1941) zijn stem. Het gaat over Uit Vrije Wil. Dat is het burgerinitiatief dat onlangs naar buiten trad met het pleidooi om hulp bij zelfdoding van ouderen uit het Wetboek van strafrecht te halen.
„Men wil er niet aan! Men zwijgt erover in alle talen! Wat dat toch is... ik begrijp het niet.” Hij pakt zijn nieuwe boek, wijst naar zijn proefschrift, uit 2007, en zegt: „Laten ze eerst eens ter harte nemen wat hier in staat. Wat ik ontdekt heb en uitvoerig beschrijf wordt gewoon doodgezwegen.”
Het nieuwste boek van Boudewijn Chabot, dat morgen verschijnt, heet Uitweg – Een waardig levenseinde in eigen hand. Het samen met Stella Braam geschreven ‘breed publieksboek’ is een met nieuwe aspecten aangevulde compilatie van voorgaande boeken van Chabot over ‘zelfeuthanasie’. Zelfeuthanasie is de door Chabot gemunte term voor zelfdoding zonder verminking.
Wat doet Uit Vrije Wil fout?
„Laat ik eerst zeggen dat ik hun pleidooi om artikel 294 van het Wetboek van strafrecht aan te passen, van harte ondersteun. Dat artikel stelt hulp bij zelfdoding strafbaar en die strafbaarheid moet eruit. Wat me stoort is dat men met het pleidooi voor nieuwe regelgeving volledig voorbijgaat aan de praktijk. Jaarlijks beëindigen vierduizend mensen hun leven door medicijnen te verzamelen of door te stoppen met eten en drinken, in gesprek met naasten. Deze twee vormen beschrijf ik in mijn boeken; het nieuwe boek is een handboek, waarin ik uitvoerig inga op wat nu precies strafbare hulp behelst. En ik behandel de overige juridische en farmaceutische aspecten. Ik heb het grijze gebied in kaart gebracht en dat was nodig: een hulpverlener die de pillen aanreikt wordt eerder vervolgd dan een familielid.”
Als het zo subtiel ligt, kan regelgeving geen kwaad.
„Het is een onpraktisch voorstel. Ze willen niet-artsen gesprekken laten voeren met de persoon met een doodswens, waarna een arts zonder de persoon gezien te hebben een recept moet uitschrijven. Ik ken geen arts die dat op voorspraak van een ander zou doen! Ik zou het zelf ook nooit doen, zelfs bij een relatief onschuldig antidepressivum niet. En dan die leeftijdsgrens van 70 jaar. De Grondwet verbiedt discriminatie op grond van leeftijd. Bovendien zijn er ernstig psychiatrisch en somatisch zieken die nog geen zeventig zijn die er ook graag uit zouden willen stappen met een lichter euthanasie-examen.”
Is het niet een aanzet tot discussie?
„Dat brengt me op het derde onpraktische punt: hoe lang denken ze dat die discussie duren gaat? Zelfs als vandaag alles in werking wordt gesteld om nieuwe regelgeving te ontwerpen dan zijn we zeker tien jaar verder voor het zover is. Over de euthanasiewetgeving hebben we twintig jaar gedaan. Gaan de Uit Vrije Wil-leden Frits Bolkestein en Mies Bouwman, die al tachtig is, wachten tot de nieuwe regels er zijn? Ik ben ervan overtuigd dat een aantal leden van dit comité de benodigde pillen allang in huis heeft. In mijn proefschrift onthulde ik dat zelfdoding door zelf vergaarde medicijnen en door te stoppen met eten en drinken op ruime schaal voorkomt. Het is dan toch curieus dat Uit Vrije Wil doet of die mogelijkheden er niet zijn? Ze instrumentaliseren bovendien de 87-jarige van nu. Moet die dan zijn tijd uitzitten of naar sterven? Men maakt gebruik van deze groep door hun informatie te onthouden en te doen alsof er geen humane weg is, alleen maar om regelgeving te forceren.”
Wat doet de KNMG, de artsenclub?
„Niet veel en dat valt me erg tegen, omdat ze in het euthanasiedebat een prominente rol hebben gespeeld. Maar nu graaft men een loopgraaf rondom het privilege van de euthanasie in plaats van een visie te ontwikkelen op een in demografisch en cultureel opzicht zeer veranderend klimaat. De ouderen van nu zijn mondiger dan die van tien jaar geleden.”
Uw vorige publicatie was uitsluitend op internet verkrijgbaar.
„Ja, maar de drempel is te hoog, zeker voor de groep waarop ik mij richt. Voor vervolging ben ik niet bang. Hirsch Ballin vond publicatie destijds ‘ongewenst’, maar kwam er niet op terug. Er staat in mijn boeken geen woord dat strafbaar is. Verkoop van touw, waarmee 40 procent van de zelfmoorden worden gepleegd, is ook niet strafbaar. Het verbaast me overigens dat ik als medisch socioloog de juridische aspecten van zelfdoding uit de doeken moet doen. Waarom schrijven strafjuristen hier niet over? Nu laten familieleden hun vader of moeder vaak alleen om te sterven, uit angst voor vervolging. Dat is onmenselijk.”
Wat vond u van het filmpje over de zelfdoding van de 99-jarige Moek Heringa, dat Netwerk begin deze maand uitzond?
„Buitengewoon zorgvuldig en moedig van haar zoon. De euthanasiewetgeving is er gekomen doordat enkelingen hun nek uitstaken. Voor zelfdoding moet hetzelfde gebeuren. Iedereen hoopt op een zachte dood. De hele discussie is overigens reusachtig geholpen door de homobeweging, ten tijde van de aidscrisis. Wat jonge mannen toen opeisten, zien we nu ouderen ook opeisen.”
NRC Handelsblad 24-02-2010, pagina 2
Zelfbeschikking Kritiek psychiater Boudewijn Chabot op burgerinitiatief hulp bij zelfdoding
‘Uit Vrije Wil is ontzettend onpraktisch’
Chabot Foto Cees Hilhorst
<http://www.nrc.nl/digitaleeditie/NH/20100224___/1_002/NRC_20100224_002_article9_1_large.jpg>
Morgen verschijnt het handboek van psychiater Boudewijn Chabot voor een waardig levenseinde. „Iedereen hoopt op een zachte dood.”
Door onze redacteur
PIETER KOTTMAN Haarlem, 24 febr.
Halverwege het gesprek verheft psychiater en medisch socioloog Boudewijn Chabot (1941) zijn stem. Het gaat over Uit Vrije Wil. Dat is het burgerinitiatief dat onlangs naar buiten trad met het pleidooi om hulp bij zelfdoding van ouderen uit het Wetboek van strafrecht te halen. „Men wil er niet aan! Men zwijgt erover in alle talen! Wat dat toch is... ik begrijp het niet.” Hij pakt zijn nieuwe boek, wijst naar zijn proefschrift, uit 2007, en zegt: „Laten ze eerst eens ter harte nemen wat hier in staat. Wat ik ontdekt heb en uitvoerig beschrijf wordt gewoon doodgezwegen.”
Het nieuwste boek van Boudewijn Chabot, dat morgen verschijnt, heet Uitweg – Een waardig levenseinde in eigen hand. Het samen met Stella Braam geschreven ‘breed publieksboek’ is een met nieuwe aspecten aangevulde compilatie van voorgaande boeken van Chabot over ‘zelfeuthanasie’. Zelfeuthanasie is de door Chabot gemunte term voor zelfdoding zonder verminking.
Wat doet Uit Vrije Wil fout?
„Laat ik eerst zeggen dat ik hun pleidooi om artikel 294 van het Wetboek van strafrecht aan te passen, van harte ondersteun. Dat artikel stelt hulp bij zelfdoding strafbaar en die strafbaarheid moet eruit. Wat me stoort is dat men met het pleidooi voor nieuwe regelgeving volledig voorbijgaat aan de praktijk. Jaarlijks beëindigen vierduizend mensen hun leven door medicijnen te verzamelen of door te stoppen met eten en drinken, in gesprek met naasten. Deze twee vormen beschrijf ik in mijn boeken; het nieuwe boek is een handboek, waarin ik uitvoerig inga op wat nu precies strafbare hulp behelst. En ik behandel de overige juridische en farmaceutische aspecten. Ik heb het grijze gebied in kaart gebracht en dat was nodig: een hulpverlener die de pillen aanreikt wordt eerder vervolgd dan een familielid.”
Als het zo subtiel ligt, kan regelgeving geen kwaad.
„Het is een onpraktisch voorstel. Ze willen niet-artsen gesprekken laten voeren met de persoon met een doodswens, waarna een arts zonder de persoon gezien te hebben een recept moet uitschrijven. Ik ken geen arts die dat op voorspraak van een ander zou doen! Ik zou het zelf ook nooit doen, zelfs bij een relatief onschuldig antidepressivum niet. En dan die leeftijdsgrens van 70 jaar. De Grondwet verbiedt discriminatie op grond van leeftijd. Bovendien zijn er ernstig psychiatrisch en somatisch zieken die nog geen zeventig zijn die er ook graag uit zouden willen stappen met een lichter euthanasie-examen.”
Is het niet een aanzet tot discussie?
„Dat brengt me op het derde onpraktische punt: hoe lang denken ze dat die discussie duren gaat? Zelfs als vandaag alles in werking wordt gesteld om nieuwe regelgeving te ontwerpen dan zijn we zeker tien jaar verder voor het zover is. Over de euthanasiewetgeving hebben we twintig jaar gedaan. Gaan de Uit Vrije Wil-leden Frits Bolkestein en Mies Bouwman, die al tachtig is, wachten tot de nieuwe regels er zijn? Ik ben ervan overtuigd dat een aantal leden van dit comité de benodigde pillen allang in huis heeft. In mijn proefschrift onthulde ik dat zelfdoding door zelf vergaarde medicijnen en door te stoppen met eten en drinken op ruime schaal voorkomt. Het is dan toch curieus dat Uit Vrije Wil doet of die mogelijkheden er niet zijn? Ze instrumentaliseren bovendien de 87-jarige van nu. Moet die dan zijn tijd uitzitten of naar sterven? Men maakt gebruik van deze groep door hun informatie te onthouden en te doen alsof er geen humane weg is, alleen maar om regelgeving te forceren.”
Wat doet de KNMG, de artsenclub?
„Niet veel en dat valt me erg tegen, omdat ze in het euthanasiedebat een prominente rol hebben gespeeld. Maar nu graaft men een loopgraaf rondom het privilege van de euthanasie in plaats van een visie te ontwikkelen op een in demografisch en cultureel opzicht zeer veranderend klimaat. De ouderen van nu zijn mondiger dan die van tien jaar geleden.”
Uw vorige publicatie was uitsluitend op internet verkrijgbaar.
„Ja, maar de drempel is te hoog, zeker voor de groep waarop ik mij richt. Voor vervolging ben ik niet bang. Hirsch Ballin vond publicatie destijds ‘ongewenst’, maar kwam er niet op terug. Er staat in mijn boeken geen woord dat strafbaar is. Verkoop van touw, waarmee 40 procent van de zelfmoorden worden gepleegd, is ook niet strafbaar. Het verbaast me overigens dat ik als medisch socioloog de juridische aspecten van zelfdoding uit de doeken moet doen. Waarom schrijven strafjuristen hier niet over? Nu laten familieleden hun vader of moeder vaak alleen om te sterven, uit angst voor vervolging. Dat is onmenselijk.”
Wat vond u van het filmpje over de zelfdoding van de 99-jarige Moek Heringa, dat Netwerk begin deze maand uitzond?
„Buitengewoon zorgvuldig en moedig van haar zoon. De euthanasiewetgeving is er gekomen doordat enkelingen hun nek uitstaken. Voor zelfdoding moet hetzelfde gebeuren. Iedereen hoopt op een zachte dood. De hele discussie is overigens reusachtig geholpen door de homobeweging, ten tijde van de aidscrisis. Wat jonge mannen toen opeisten, zien we nu ouderen ook opeisen.”
