een waardig levenseinde

Een zelfstandig wonende man van eind tachtig was fysiek en geestelijk snel achteruitgegaan na enkele medische problemen. Deze achteruitgang in combinatie met zijn overtuiging niet naar een verpleeghuis te willen en de ervaren eenzaamheid ten gevolge van een verbroken relatie, speelden een belangrijk rol in de wens om het leven te willen beëindigen.

Een verzoek om euthanasie bij zijn huisarts was bespreekbaar, maar werd op dit moment nog afgewezen. De huisarts was niet overtuigd van de ondraaglijkheid van het lijden en wilde eerst antidepressiva proberen, voordat hij verder wilde praten over de doodswens.

De man koos niet voor de weg met hulp van de huisarts, maar besloot in eigen beheer een einde aan zijn leven te maken. Hiertoe zocht hij contact met een recht-op-waardig sterven vereniging. Er was openheid naar naasten in de omgeving die de heer steunden in zijn wens.

Aangezien het gewicht van de man 50 kg was, besloot hij de hoeveelheid medicatie – zoals beschreven is in Uitweg (richtlijn 60-80 kg) – met 10% te verminderen. De man had 450 mg Valium (doorslaper), 16 gram Chloroquinefosfaat en 22,5 mg Lorazepam (inslaper) verzameld.

Een dag van te voren begon hij met het antibraakmiddel Domperidon. Op de dag zelf vermengde de man de fijngeprakte Valium in een bakje vla. Dit bakje vla was toereikend om 18 pillen Chloroquinefosfaat van 500 mg (in totaal 9 gram) één voor één met een hapje vla in te nemen. De inname van dit bakje duurde ongeveer 5 minuten. De heer maakte een tweede bakje vla aan om de resterende 14 pillen Chloroquinefosfaat (in totaal nog 7 gram) in te nemen.

Voordat de man van het tweede bakje een hap kon nemen, werd het bewustzijn minder, praatte hij lallend en kon hij niet meer slikken. Het lukte hem niet de resterende dodelijke medicatie en de inslapers in te nemen. Twee minuten later was hij in slaap gevallen.

De aanwezige naasten hebben hem op bed gelegd. In het begin van de slaap deden zich gedurende korte tijd enkele lichte spierschokjes voor. Daarna volgde een rustige diepe slaap en na een kleine 5 uur overleed hij.

Voor de naasten waren deze 5 uren een zeer onzekere en ongemakkelijke tijd. Meneer had naast alle Valium slechts 9 gram Chloroquinefosfaat binnen gekregen en was niet toegekomen aan de resterende hoeveelheid Chloroquinefosfaat en de Lorazepam. Dit bracht onzekerheid voor de naasten of de zelfdoding zou slagen. Desondanks werd het overlijden als waardig beoordeeld.

Het overlijden is door de huisarts als een natuurlijk overlijden geregistreerd.

Deze zelfdoding had kunnen mislukken, omdat de man niet alle dodelijke medicatie had binnen gekregen.

Er zijn twee redenen:

Ten eerste lukte het niet om de in Uitweg aanbevolen procedure (p145) exact te volgen. In Uitweg wordt aangeraden het dodelijk medicijn en het langwerkende slaapmiddel in een kommetje vla of yoghurt te roeren en dit mengsel – zonder te spreken – op te eten. In dit geval werden de langwerkende slaapmiddelen in een kommetje vla verspreid en de dodelijke middelen één voor één ingenomen. Het kommetje vla was niet toereikend om alle dodelijk medicatie in te nemen, zodat het nodig was een tweede kommetje vla te maken. De inname van de dodelijke middelen gebeurde dus niet direct achter elkaar. 

Ten tweede is het uitzonderlijk dat de man op de valium al zo snel in slaap viel.

Enkele lessen uit deze casus zijn:

1) In elk geval om ALLE chloroquine en ALLE doorslapers tegelijkertijd achter elkaar op te eten, zonder te spreken. Hierbij dient rekening te worden gehouden met het gegeven dat het één voor één innemen van veel grote tabletten Chloroquine (in dit geval 500 mg) geruime tijd in beslag neemt. Zorg ervoor dat de langwerkende slaapmiddelen worden vermengd in een hoeveelheid vla die voldoende is om ALLE Chloroquine tabletten achter elkaar in te nemen.

2) Het is niet goed om eerst de dodelijke middelen in te nemen en vervolgens de doorslapers. De reden is dat een vertraging van het opeten van doorslapers door onverwachte omstandigheden, risico zou geven op bewust ervaren van bijvoorbeeld spierschokken. Dat is nog erger dan dat iemand halverwege de inname inslaapt en weer wakker wordt. Om deze reden is in Uitweg gekozen is voor gelijktijdige inname van doorslapers en dodelijk middel.

3) De tijdsduur tot inslapen na gebruik van valium kan per individu sterk verschillen: van zeer kort (zoals bij deze man) tot langer dan een half uur. Mocht men inslapen voordat het tweede bakje vla met de inslapers is opgegeten, dan is dat geen probleem. De inslapers dienen om te voorkomen dat de spierschokken bewust worden ervaren bij mensen die op diazepam nog lang (dat wil zeggen een half uur of langer) wakker blijven.